Bình Liêu: Cần bảo tồn, phát triển nghề đúc vòng bạc truyền thống

Thứ Năm, 21/09/2017, 14:13 [GMT+7]
Mời quý độc giả theo dõi chương trình đã phát sóng của Đài PTTH Quảng Ninh tại QTVTube
.
.

QTV - Hiện nay, với sự đa dạng về văn hóa, kinh tế, một số nghề truyền thống của các dân tộc trên địa bàn huyện Bình Liêu đang đứng trước sự mai một và thất truyền, trong đó có nghề đúc vòng bạc truyền thống của đồng bào dân tộc Dao Thanh Phán.

Mỗi ngành nghề truyền thống đều có những giá trị đặc biệt về kinh tế và văn hóa, do đó, việc bảo tồn nghề đúc bạc truyền thống của người Dao Thanh Phán không những góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc mà tạo điểm nhấn du lịch cho huyện Bình Liêu.

Bình Liêu là huyện miền núi, biên giới, có trên 96% là người dân tộc thiểu số, mỗi dân tộc đều có những nét văn hoá đặc trưng, độc đáo riêng có của dân tộc mình. Trong đó, có thể kể đến đồ trang sức bằng bạc của người Dao Thanh Phán. Đây là vật không thể thiếu của mỗi người phụ nữ Dao Thanh Phán trong các dịp cưới hỏi, lễ, Tết. Ngoài dùng làm đồ trang sức, vòng bạc còn mang giá trị nhân văn, tín ngưỡng, bởi người Dao quan niệm rằng đeo vòng bạc sẽ trừ được tà ma, tránh gió và được thần linh phù hộ.

Theo phong tục người Dao, các gia đình thường cất giữ vòng bạc để dùng vào việc cưới vợ, gả chồng cho con cái. Mỗi người con gái trước khi lấy chồng sẽ được bố mẹ đẻ và nhà chồng tặng 1 - 2 bộ trang sức bằng bạc tùy hoàn cảnh gia đình.

Hiện nay, trên thị trường có rất nhiều loại đồ trang sức được bày bán với những mẫu mã thiết kế rất bắt mắt, mọi người chỉ cần bỏ ra một trăm hoặc vài trăm là có thể có được những chiếc vòng theo ý muốn của mình, do vậy nghề đúc vòng bạc thủ công truyền thống không còn được người dân mặn mà. Theo chúng tôi được biết, số người biết và theo nghề đúc vòng bạc truyền thống này còn rất ít. Trong số đó có anh Phùn Dảu Thềnh thôn Sam Quang, xã Đồng Tâm, huyện Bình Liêu.

Vòng bạc, vòng cổ, khuyên tai là những sản phẩm do anh Thềnh tạo ra
Vòng bạc, vòng cổ, khuyên tai là những sản phẩm do anh Thềnh tạo ra

Theo lời giới thiệu và dẫn đường của anh Nông Thanh Sơn – cán bộ Tư pháp xã Đồng Tâm, chúng tôi phải vượt qua đoạn đường dài hơn 8 km với nhiều con dốc, khúc cua, ổ voi, ổ gà mới đến được nhà anh Phùn Dảu Thềnh. Ngôi nhà của anh được làm bằng tường đất, mái ngói âm dương cao hơn đầu người một chút nằm ở cuối bản Sam Quang (xã Đồng Tâm). Qua tìm hiểu được biết anh Thềnh năm nay gần 40 tuổi nhưng do khuyết tật, chân phải nhỏ, thấp hơn chân trái nên anh Thềnh đi tập tễnh, cơ thể nhỏ như một thiếu niên. Chia sẻ về nghề đúc vòng bạc, anh Thềnh cho biết, hồi nhỏ, anh thường xem các cụ cao niên trong thôn làm, dần dần anh say mê với công việc đúc vòng bạc lúc nào không hay. Nghề đúc vòng bạc đòi hỏi sự tinh xảo, khéo léo, tỉ mẩn để tạo nên những trang sức bằng bạc của dân tộc mình.

Anh tâm sự: "Để tạo những sản phẩm như vòng cổ, vòng tay, khuyên tai tôi dùng những dụng cụ đơn giản như: Bễ thổi, kéo cắt, kìm vặn, búa đập, dao chạm, đòn kê, nồi đun… Tuy nhiên, để tạo được một sản phẩm hoàn chỉnh phải trải qua các công đoạn: gò miếng bạc hoặc nhôm thành hình nhỏ nhỏ rồi nấu tan chảy ở nhiệt độ cao, đổ vào khuôn tạo thành một “chiếc đũa” dài sau đó mài, chuốt cho bóng, thuôn nhỏ dần 2 đầu, sau đó cuốn lại tạo thành các móc, do vậy điều quan trọng đối với người làm nghề là phải vận dụng sự khéo léo của bàn tay, sự tinh anh của đôi mắt, sự kiên trì, nhẫn nại của ý chí và sự cảm nhận bằng tâm hồn của người thợ bạc”.

Mỗi chiếc vòng cổ anh Thềnh làm ra thường có giá 150.000 đồng, vòng tay, khuyên tai thì khoảng 50.000đ. Tuy nhiên, do các vật dụng để làm ra sản phẩm ngày càng khó kiếm, trên thị trường lại có nhiều mẫu mã rẻ, đẹp, hợp với túi tiền của người tiêu dùng nên anh Thềnh chỉ đúc vòng khi người dân trong thôn muốn có được chiếc vòng truyền thống để sử dụng trong các ngày lễ, Tết, cưới xin.

việc khôi phục và phát triển nghề đúc vòng bạc truyền thống của người Dao Thanh Phán trên địa bàn huyện Bình Liêu là điều rất cần thiết
Việc khôi phục và phát triển nghề đúc vòng bạc truyền thống của người Dao Thanh Phán trên địa bàn huyện Bình Liêu là điều rất cần thiết

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, anh Hoàng Kiên Trung – Bí thư Đảng ủy xã Đồng Tâm cho biết: “Để gìn giữ, phát huy nghề đúc vòng bạc truyền thống của dân tộc Dao Thanh Phán, chúng tôi đã và đang tích cực tuyên truyền, vận động để bà con hiểu được giá trị truyền thống, những nét văn hóa của nghề đúc vòng bạc, nhất là đối với những thôn bản có tỷ lệ cao người Dao Thanh Phán sinh sống như: Thôn Sam Quang, Phiêng Sáp, Ngàn Vàng Trên,….”.

Thiết nghĩ, việc khôi phục và phát triển nghề đúc vòng bạc truyền thống của người Dao Thanh Phán trên địa bàn huyện Bình Liêu là điều rất cần thiết. Tuy nhiên, để người dân có thể sống và thiết tha với nghề, các cấp, các ngành cần phải có những chính sách hỗ trợ gắn liền với tuyên truyền quảng bá sản phẩm, gắn với địa chỉ văn hóa du lịch,…góp phần nâng cao đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của đồng bào dân tộc nơi đây.

La Lành – Hoàng Gái (Trung tâm TT&VH Bình Liêu)

.
.
.
.
.
.