Người giữ lửa chiếu chèo ở Đông Triều

Thứ Bảy, 23/09/2017, 09:51 [GMT+7]
Mời quý độc giả theo dõi chương trình đã phát sóng của Đài PTTH Quảng Ninh tại QTVTube
.
.

QTV - Nghệ sĩ vùng mỏ Nguyễn Thị Kim Môn, thôn Bình Lục Thượng, xã Hồng Phong, thị xã Đông Triều gây ấn tượng với người đối diện bởi sự nhanh nhẹn và nụ cười đôn hậu. Năm nay đã 73 tuổi nhưng ở Nghệ sĩ vùng mỏ này, niềm đam mê hát chèo chưa bao giờ tắt. Bà đã dành hơn nửa cuộc đời để giữ lửa cho bộ môn nghệ thuật độc đáo này, giúp cho các đội chèo ở thị xã Đông Triều không ngừng lớn mạnh. 

Từ lâu nghệ thuật chèo đã ăn sâu vào đời sống tinh thần của bà con nhân dân vùng đồng bằng Bắc bộ. Nói đến chiếu chèo ở Quảng Ninh, là nhắc đến đất chèo Đông Triều. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, chèo Đông Triều vẫn tồn tại và trở thành món ăn tinh thần của người dân nơi đây. 

Chia sẻ với chúng tôi, bà Môn cho biết: Sinh ra trong một gia đình không có ai theo nghiệp ca hát, mẹ bà quê Thái Bình. Từ nhỏ, nằm nghe mẹ hát trống quân, nên những câu hát chèo đã ngấm sâu trong người bà. Từ khi còn nhỏ, bà Môn đã rất tích cực tham gia các hoạt động văn hóa văn nghệ ở địa phương. Năm 1960, bà được tuyển vào Đoàn nghệ thuật Chèo huyện Đông Triều. Giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang diễn ra ác liệt, bà cùng các diễn viên trong đoàn đã đi biểu diễn nhiều nơi, đóng góp tích cực vào phong trào “Tiếng hát át tiếng bom”; góp phần cổ vũ, động viên quân và dân quê hương đệ tứ chiến khu Đông Triều vừa chiến đấu chống ngoại xâm, vừa lao động sản xuất xây dựng quê hương đất nước. Bà kể lại: "Lúc còn ở đoàn chèo Đông Triều chúng tôi mới chỉ mười chín đôi mươi. Đoàn chèo không có phương tiện. Chúng tôi phải dùng xe bò để đẩy máy nổ; 1 cái tăng âm hai người khiêng để đi bộ lên núi Đèo biểu diễn cho bộ đội bị thương xem. Đến bây giờ tôi không thể hiểu nổi lấy đâu ra nhiều nghị lực đến thế. Mình vừa hát vừa khóc. Hát bài hát Quảng Bình quê ta ơi, rồi hát chèo. Mình khóc, bộ đội cũng khóc. Rồi họ lại đòi hát cho mình nghe".

Nghệ sĩ vùng mỏ Nguyễn Thị Kim Môn, thôn Bình Lục Thượng, xã Hồng Phong, thị xã Đông Triều dạy chèo cho chị em hội viên Hội phụ nữ xã Hồng Phong
Nghệ sĩ vùng mỏ Nguyễn Thị Kim Môn, thôn Bình Lục Thượng, xã Hồng Phong, thị xã Đông Triều dạy chèo cho chị em hội viên Hội phụ nữ xã Hồng Phong

Hòa bình lập lại, bà Môn tham gia công tác tại văn phòng Huyện ủy Đông Triều. Tuy công việc có bận rộn, nhưng bà vẫn nhiệt tình tham gia các buổi biểu diễn văn nghệ nhân các ngày lễ lớn của đất nước và địa phương. Bây giờ tuổi đã cao, nhưng bà vẫn say mê hát và là thành viên của đội chèo người cao tuổi thị xã Đông Triều. 

Lúc đầu bà chỉ biết hát chèo nhưng gần 10 năm nay, qua thực tế, bà đã sáng tác ra nhiều bài chèo hay để phục vụ các câu lạc bộ chèo trên địa bàn thị xã Đông Triều. Dù không được đào tạo qua bất kỳ trường lớp nào, song bà vẫn tự mày mò nghiên cứu sáng tác ra những tác phẩm ca chèo, viết kịch bản và dàn dựng chương trình để đội chèo của địa phương đi biểu diễn trong các chương trình hội diễn và giao lưu với các địa phương khác. Đến nay bà đã sáng tác được gần 50 các bài ca chèo, tiểu phẩm, kịch bản chèo với nội dung phong phú, phù hợp với truyền thống của quê hương đất nước và địa phương. Các tác phẩm chèo do bà sáng tác đã được giải cao tại các Hội diễn văn nghệ của thị xã, của tỉnh và được đông đảo công chúng đón nhận nhiệt tình. 

Ngoài việc là diễn viên, viết những bài ca, tiểu phẩm chèo, nhiều năm nay bà Môn còn cùng những người cao tuổi đi dạy hát chèo cho các con em trong làng, ngoài xã. Chớp mắt đã hơn 20 năm ngược xuôi với những làn điệu chèo. Biết rằng những người thiết tha với chèo không còn nhiều nữa nên bà càng trân trọng. Những “vốn liếng” bà có được bà đã ghi chép cẩn thận, từ đánh số thứ tự các trang cho đến phụ lục vào hai quyển sổ đã nhuốm màu thời gian. Mỗi lần tham gia biểu diễn văn nghệ ở đâu đó mà thấy có học trò của mình biểu diễn chèo thì bà lại mừng lắm và đó là động lực để bà tận tụy hơn.

Năm nay đã 73 tuổi nhưng ở Nghệ sĩ vùng mỏ này, niềm đam mê hát chèo chưa bao giờ tắt
Năm nay đã 73 tuổi nhưng ở Nghệ sĩ vùng mỏ này, niềm đam mê hát chèo chưa bao giờ tắt

Ở tuổi xế chiều, niềm vui với làn điệu chèo, đôi khi chỉ là bạn bè trong câu lạc bộ tụ họp lại và tập một vở chèo mới. Rồi ăn với nhau bữa cơm trưa nhưng cũng đủ ấm lòng và tiếp thêm cảm hứng yêu chèo. Bà Đoàn Thị Lâm, thôn Bình Lục Thượng, xã Hồng Phong, thị xã Đông Triều cho biết: “Lúc đầu tôi cũng không biết hát chèo đâu. Nhưng được bà Môn giảng dạy tôi đã biết hát chèo. Chúng tôi đã bị cuốn theo niềm đam mê hát chèo của bà ấy lúc nào không biết”. Chị Phạm Thị Thủy, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ Nữ xã Hồng Phong, thị xã Đông Triều cho biết: "Tuy là cán bộ nghỉ hưu nhưng bà Môn rất tích cực trong phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá. Để giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc với môn nghệ thuật chèo, bà còn trực tiếp giảng dạy cho chị em phụ nữ và thế hệ trẻ".

Chia sẻ về nguyện vọng của mình vào lớp trẻ bà tâm sự: "Ghi sâu lời Bác Hồ dạy đó là “Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” tôi sẽ cố gắng gìn giữ làn điệu chèo trên quê hương Đệ tứ. Bây giờ tuổi đã cao. Chết thì ko thể mang theo nên tôi chỉ mong muốn còn khỏe ngày nào thì truyền lại cho thế hệ trẻ ngày đó".

Như con ong cần mẫn, bà Môn vẫn hàng ngày, hàng giờ miệt mài với mong muốn cháy bỏng là truyền dạy, nhân rộng, góp phần lưu giữ những nét tinh hoa của nghệ thuật chèo. Những cố gắng của bà Môn đã được đền đáp xứng đáng, năm 2005, bà được tôn vinh danh hiệu nghệ sĩ Vùng mỏ. Từ đó đến nay, bà luôn cùng đội chèo người cao tuổi thị xã Đông Triều luyện tập, biểu diễn và đã giành được nhiều giải thưởng về văn nghệ của tỉnh Quảng Ninh và thị xã Đông Triều.

Thu Trang (Trung tâm TTVH Đông Triều)

.
.
.
.
.
.