Chung tay gìn giữ "kho báu" giữa trùng khơi

Thứ Năm, 18/05/2017, 06:18 [GMT+7]
QTV - Các giá trị nổi bật về cảnh quan, đa dạng sinh học của Vườn quốc gia Bái Tử Long được bảo tồn gần như nguyên vẹn chính là nhờ vào sự nỗ lực, chung tay của BQL Vườn cùng với chính quyền và người dân địa phương.

Tại Hội nghị Nhóm công tác ASEAN về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học lần thứ 26 tại Myanmar cuối tháng 5/2016, các đại biểu ASEAN và các nước thành viên, đại diện các tổ chức đối tác của ASEAN về bảo tồn và đa dạng sinh học như: GIZ (Cộng hòa liên bang Đức), Liên minh châu Âu (EU), Bộ Môi trường Hàn Quốc... đã thống nhất đề cử Vườn Quốc gia Bái Tử Long, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh trở thành vườn di sản thứ 38 của ASEAN.

Năm 2017, Tổ chức ASEAN đã chính thức công nhận và ngày 19/5 tới đây tại TP Hạ Long, Vườn quốc gia Bái Tử Long sẽ chính thức đón nhận danh hiệu này.

Vườn quốc gia Bái Tử Long được thành lập  ngày 1/6/2001 trên cơ sở mở rộng và chuyển hạng từ Khu bảo tồn thiên nhiên Ba Mùn.  Ban Quản lý Vườn quốc gia Bái Tử Long cũng được thành lập với lực lượng nòng cốt từ Chi cục Kiểm lâm. Ông Nguyễn Thanh Phương – Giám đốc BQL Vườn quốc gia Bái Tử Long cho biết, thời gian đầu mới thành lập Ban còn gặp nhiều khó khăn, nhưng đến nay, cán bộ, viên chức đã tăng cả về số lượng và chất lượng với 3 phòng chuyên môn và Hạt kiểm lâm. Nhiệm vụ của Ban là quản lý, bảo vệ tài nguyên, cảnh quan, môi trường, lập quy hoạch bảo tồn và phát triển, bảo tồn, nghiên cứu khoa học, hợp tác với các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước, tuyên truyền giáo dục cộng đồng. 

Cùng tham gia cung đường tuần tra với cán bộ Hạt Kiểm lâm vườn quốc gia Bái Tử Long mới thấu hiểu được sự vất vả của các cán bộ ở đây. Hiện Hạt Kiểm lâm vườn quốc gia Bái Tử Long có 26 cán bộ, bố trí ở 3 trạm, nhưng phải quản lý địa bàn rộng tới gần 16.000 ha, với cung đường tuần tra cả rừng và biển. 

qtv_bai-tu-long
Cán bộ trạm kiểm lâm Lách Chè tuần tra trên đảo Ba Mùn

Gọi là đường, nhưng tuyến đường tuần tra gần 20km trên đảo Ba Mùn cực kỳ khó đi, đặc biệt là sau cơn mưa với cỏ le tua tủa rồi lại đến những đoạn ngập sâu trong bùn lầy. Đạp lên những vạt cỏ le vừa được phát quang, anh Nguyễn Kiên Hà – Trạm phó Trạm kiểm lâm Lách Chè nhắc chúng tôi cẩn thận vì có thể giẫm phải những chú rắn tranh thủ trời nắng bò ra phơi mình. Thỉnh thoảng chúng tôi cũng may mắn nhìn thấy vài bộ da của những con rắn vừa lột xác. Đi được một quãng đường khá xa, anh Hà lại chỉ cho chúng tôi một khoảng đất được cày xới lồi lõm là dấu vết do lợn rừng để lại. Anh Hà cho biết, bên cạnh việc tuần tra kiểm soát, cán bộ kiểm lâm cũng tiến hành giám sát, theo dõi dấu vết của các động vật để kịp thời nắm bắt hiện trạng của các loài trong Vườn.

qtv_bai-tu-long
Trạm kiểm lâm Cái Lim trên đảo Trà Ngọ Lớn

Hệ thống động thực vật phong phú nên công tác bảo vệ Vườn quốc gia Bái Tử Long đặc biệt được tăng cường. Anh Nguyễn Văn Hùng – Hạt trưởng Hạt kiểm lâm Vườn quốc gia Bái Tử Long cho biết: “Sau 16 năm xây dựng và phát triển, Vườn đã tổ chức trên 32.000 lượt tuần tra trên rừng và biển, trong đó phối hợp với chính quyền địa phương và các ngành chức năng trên 6.000 lượt kiểm tra. Đồng thời thực hiện tốt công tác PCCC rừng, từ khi thành lập đến nay chưa có vụ cháy rừng nào xảy ra ở đây".

qtv_bai-tu-long
Hệ sinh thái với nhiều loại thực vật quý trong vườn quốc gia Bái Tử Long được bảo vệ nghiêm ngặt

Do diện tích rừng biển nhiều, lực lượng kiểm lâm mỏng, chi phí xăng dầu cho mỗi lần tuần tra cao, nếu chỉ trông chờ vào lực lượng kiểm lâm thì chưa đủ, Vườn quốc gia Bái Tử Long đã đưa ra biện pháp dựa vào cộng đồng dân cư để bảo vệ rừng. Ban Quản lý Vườn phối hợp với chính quyền địa phương nhân rộng các mô hình sinh kế bền vững thân thiện với môi trường, như nuôi trồng thủy sản, phát triển du lịch. 

BQL Vườn quốc gia Bái Tử Long đã chọn ra 22 thôn của 5 xã nằm ở vùng lõi và vùng đệm của Vườn, từ đó đầu tư giúp người dân phát triển sản xuất, như hỗ trợ tiền cây, con giống (40 triệu đồng/xã/năm). Người dân sau khi nhận hỗ trợ phải ký cam kết không phá hoại rừng, biển và tham gia ngăn chặn các hoạt động phá hoại ảnh hưởng đến Vườn. Từ những hoạt động này, mấy năm gần đây đã hoàn toàn không còn việc phá hoại rừng vì mưu sinh của người dân, họ trở thành tai mắt giúp kiểm lâm ngăn chặn các hoạt động của lâm tặc, ngư tặc.
qtv_bai-tu-long
Rừng ngập mặn trong vườn quốc gia tạo sinh kế cho ngư dân và cũng được ngư dân khai thác một cách thân thiện, bền vững

Từ tháng 5/2014, “Phương án chia sẻ lợi ích trong quản lý khai thác và phát triển bền vững nguồn lợi nhuyễn thể tự nhiên trên vùng đất ngập nước Vườn quốc gia Bái Tử Long” được UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt và cho phép hoạt động. Người dân được lựa chọn tham gia nhóm chia sẻ lợi ích, họ được bàn giao khu vực nuôi ốc. Sau khi thu hoạch, họ chỉ phải chia lại 6% sản phẩm cho Vườn để phục vụ công tác bảo tồn. Người dân tham gia nhóm còn đảm nhiệm việc trông coi liên tục tại hiện trường, nhằm phát hiện đối tượng lạ vào trong khu vực, ngăn chặn và báo với lực lượng kiểm lâm của Vườn. 

qtv_bai-tu-long
Hải sâm đen được khai thác đảm bảo phát triển bền vững

Ông Nguyễn Bá Trường - người dân thôn 13, xã Hạ Long, huyện Vân Đồn hào hứng kể với chúng tôi, từ khi tham gia dự án, mỗi tháng gia đình ông có thu nhập ổn định từ 4-5 triệu đồng. Bên cạnh đó, ông cũng như người dân trong thôn đã được tuyên truyền nâng cao ý thức trong việc khai thác bền vững nguồn lợi thủy sản, vừa đảm bảo sinh kế lâu dài, vừa góp phần bảo tồn các giá trị của vườn quốc gia.

qtv_bai-tu-long
Cá heo mõm dài xuất hiện trên vùng biển của vườn quốc gia Bái Tử Long

Không thể không nhắc đến một trong những hoạt động quan trọng của Vườn quốc gia Bái Tử Long trong những năm qua đó là cứu hộ động vật hoang dã. Trong mấy năm gần đây, Vườn quốc gia Bái Tử Long đã phối hợp với các bên liên quan cứu hộ, chăm sóc và thả về môi trường sống tự nhiên trên đảo Ba Mùn hơn 200 cá thể động vật rừng và 5 cá thể rùa biển.

qtv_bai-tu-long
Cứu hộ, thả đồi mồi về với biển 

Với nhiều giải pháp bảo vệ, cùng sự chung tay của cả cộng đồng, rừng, biển, động, thực vật ở Vườn quốc gia Bái Tử Long đã được bảo tồn nguyên vẹn, để nơi đây thực sự trở thành "kho báu" sinh thái giữa trùng khơi, và sẽ được lưu giữ cho những thế hệ mai sau.

Ánh Ngọc
.
.
.
.
.
.