HƯỚNG ĐI NÀO CHO TÌNH TRẠNG THIẾU NGUỒN CUNG CÁT XÂY DỰNG?

Bài 2: Cát nghiền nhân tạo từ đá thải mỏ – Hướng đi mới, bền vững

Thứ Năm, 10/08/2017, 14:12 [GMT+7]
Mời quý độc giả theo dõi chương trình đã phát sóng của Đài PTTH Quảng Ninh tại QTVTube
.
.

QTV – Với điều kiện tài nguyên cát tự nhiên hạn chế và ngày càng siết chặt thì việc tìm ra nguồn  cung cát tại chỗ đáp ứng được nhu cầu xây dựng đang gia tăng có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của tỉnh Quảng Ninh. Sản xuất thành công cát nghiền nhân tạo từ đá cát kết tại bãi thải mỏ đã mở ra hướng đi mới, bền vững cho ngành công nghiệp vật liệu xây dựng của tỉnh và phù hợp với nhu cầu phát triển hiện nay.

Từ những trăn trở

Đất đá lấy từ các bãi thải
Đá cát kết lấy từ các bãi thải mỏ để đưa vào sản xuất cát nghiền nhân tạo

“Chứng kiến nguy cơ từ các bãi thải ảnh hưởng trực tiếp đến các khu vực dân cư và hạ tầng giao thông,  ảnh hưởng tới môi trường, trong khi trên địa bàn tỉnh lại đang thiếu nguồn cát xây dựng, tôi đã trăn trở rất nhiều! Nhận thấy những bãi thải đất đá của ngành than có đến 42% tỷ lệ đá cát kết có thể thu hồi để tái chế thành vật liệu xây dựng, vật liệu san nền, từ năm 2015, tôi đã ấp ủ thực hiện làm cát nghiền nhân tạo. Thực tế trên thế giới, cát nhân tạo đã được sử dụng rộng rãi, mang lại hiệu quả cao. Do đó, tôi đã quyết định mang những ba lô đá sang nước ngoài để thử nghiệm, tham khảo, học tập. Sau khi nghiên cứu ở nước ngoài về, được sự hỗ trợ và quan tâm của tỉnh, doanh nghiệp chúng tôi đã đầu tư nhập dây chuyền đưa về Quảng Ninh sản xuất cát”. Đó là câu chuyện về những trăn trở để tạo ra cát nghiền nhân tạo từ bãi thải mỏ của ông Vũ Đình Kiên – Giám đốc Công ty CP Thiên Nam, Cẩm Phả.

Với những ý nghĩa phù hợp định hướng Quy hoạch phát triển vật liệu xây dựng tỉnh Quảng Ninh, từ năm 2016, Công ty CP Thiên Nam được UBND tỉnh đồng ý, cho phép đầu tư dự án thu hồi, chế biến đá cát kết tại các vị trí đầu tầng thải mỏ than khu vực bãi thải Đông Cao Sơn. Lần đầu tiên một dây chuyền xử lý đá cát kết thành cát nhân tạo đã được đưa về Việt Nam và đặt tại bãi thải lớn của vùng than Cẩm Phả - nơi mà hàng năm lượng đất đá từ các mỏ thải ra khoảng 32-36 triệu tấn và phải tốn rất nhiều chi phí cho việc xử lý thải.

Ở giai đoạn 1, Công ty CP Thiên Nam đã đầu tư dây chuyền nghiền sàng, phân loại sản phẩm với tổng mức đầu tư hơn 280 tỷ đồng, công  suất  550 tấn/giờ/dây chuyền.  Những mẻ cát nghiền đầu tiên ra đời trong niềm vui và hy vọng mới. Giờ đây, ngay trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, từ những bãi thải tưởng không còn tác dụng lại có thể sản xuất ra được vật liệu xây dựng thân thiện môi trường, phục vụ nhu cầu xây dựng trên địa bàn tỉnh đang ngày càng gia tăng.

Quy trình sản xuất cát nghiền từ đá cát kết

Đất đá thải được đổ vào máy cấp liệu rung, sau đó được tách ra ngoài theo băng chuyền về khu vực máy đập thô và tiếp tục được đưa vào máy kẹp hàm và máy nghiền phản kích. Sau công đoạn nghiền, đá sẽ được sàng phân loại theo các kích cỡ khác nhau, rồi chuyển qua máy nghiền cát. Quá trình này làm cho vật liệu va đập chuyển động tương hỗ với tốc độ cao, ma sát giữa các nguyên liệu tạo thành sản phẩm cát thô. Sản phẩm tạo ra là những hạt cát 0-4mm được cấp vào máy rửa cát để loại bỏ tạp chất.

… đến cát nhân tạo đạt chuẩn

Thế nhưng, “vạn sự khởi đầu nan”! Sản phẩm cát nghiền nhân tạo ban đầu của Công ty CP Thiên Nam chưa đảm bảo được tiêu chuẩn theo quy định, bởi dây chuyền nhập từ nước ngoài chỉ có thể xử lý đá cát kết, còn đất đá thải đầu vào tại bãi thải Đông Cao Sơn lại lẫn một lượng sét kết lớn. Trăn trở về sản phẩm của mình, vị giám đốc của Công ty CP Thiên Nam đã tiến hành nhiều cải tiến trong quy trình sản xuất. Đáng lưu ý nhất, để làm sạch hạt cát, so với dây chuyền nhập từ nước ngoài, ông Vũ Đình Kiên đã tự sáng tạo và đặt hàng đơn vị tại Việt Nam chế tạo sàng quay đưa vào hoạt động trong dây chuyền. Dưới áp lực nước và cơ chế hoạt động của sàng quay như một chiếc lồng giặt, bùn sét lẫn trong đá thải đã được rửa, hàm lượng chỉ còn 0,96%, thấp hơn rất nhiều so với quy định, đảm bảo độ sạch của cát thành phẩm.

Cho đến thời điểm hiện tại, tổng mức đầu tư và cải tiến kĩ thuật dây chuyền sản xuất cát nghiền nhân tạo  của công ty đã lên tới hơn 300 tỷ đồng, từ đó mới có thể cho ra những hạt cát sạch nhất.

Dây chuyền cát
Dây chuyền sản xuất cát nghiền từ đá cát kết của Công ty CP Thiên Nam

Sau những nỗ lực để sản xuất ra sản phẩm, được sự hướng dẫn của các sở, ngành liên quan, Công ty CP Thiên Nam đã chủ động đưa cát nghiền đi giám định chất lượng. Đến nay, sản phẩm cát nghiền cho bê tông và vữa của Thiên Nam đã được Viện Vật liệu (Bộ Xây dựng) giám định chất lượng đạt TCVN 9025-2012, được Tổ chức chứng nhận Vinacontrol cấp Giấy chứng nhận hợp quy sản phẩm QRCM0546 ngày 4/7/2017 và Giấy chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 QSV0722 ngày 4/7/2017. Và gần đây nhất, ngày 7/6/2017, là chứng nhận đạt tiêu chuẩn TCVN 7570:2006.

 

Ông Nguyễn Mạnh Tuấn – Phó giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ninh cho biết: Qua việc lấy mẫu thí nghiệm độc lập, các sản phẩm cát nghiền của Công ty CP Thiên Nam đã đáp ứng các yêu cầu cho xây dựng, bao gồm: cát cho bê tông, cát cho vữa xây và lớp bây nền đường. Theo các chuyên gia xây dựng, cát nhân tạo có những tính chất đặc biệt như: Hạt cát đồng đều hơn, có thể điều chỉnh modun và tỷ lệ thành phần hạt theo từng yêu cầu cấp phối cho các loại bê tông khác nhau. Loại cát nhân tạo cũng cho phép tiết kiệm xi măng, nhựa đường, rút ngắn thời gian thi công và tăng tuổi thọ công trình. 

 … Và lợi ích bền vững

Có thể thấy, việc cát nghiền nhân tạo từ đá cát kết tại các bãi thải mỏ ra đời đã mang lại lợi ích kép trên nhiều phương diện.

Ông Phạm Văn Cường – Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh khẳng định: “Hằng năm, Quảng Ninh có trên 200 triệu m3 đất đá thải, là gánh nặng đối với ngưỡng chịu tải của môi trường, làm gia tăng nguy cơ trôi lấp bồi lắng sông suối, sạt lở bãi thải, ô nhiễm nguồn nước mặt... Việc Công ty CP Thiên Nam đầu tư sản xuất cát nhân tạo từ đá cát kết do đó càng có ý nghĩa tích cực về mặt môi trường. Trên cơ sở tận dụng đá từ bãi thải Đông Cao Sơn, đơn vị này đã góp phần giảm tải áp lực đất đá đổ thải, giảm nguy cơ trượt lở bãi thải trong điều kiện thời tiết bất thường hiện nay; đồng thời đáp ứng được nhu cầu cát xây dựng cũng là hạn chế dần việc khai thác nguồn tài nguyên cát tự nhiên từ các lòng sông, hạn chế sạt lở”.

Cát
Cát nghiền nhân tạo từ đá cát kết của Công ty CP Thiên Nam

... được chứng nhận
... được chứng nhận đạt TCVN 9025-2012 và tiêu chuẩn TCVN 7570:2006 phù hợp cho bê tông và vữa

Không chỉ vậy, việc tận dụng nguồn tài nguyên đáp ứng nhu cầu vật liệu trên địa bàn tỉnh phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 128/NQ-HĐND ngày 14/3/2014 của HĐND tỉnh Quảng Ninh và Quy hoạch thăm dò, khai thác khai thác và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường và khoáng sản phân tán nhỏ lẻ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 tại Quyết định số 1160/QĐ-UBND ngày 06/6/2014.

Mới đây, ngày 14/7/2017, Bộ Xây dựng đã có văn bản số 1579/BXD-VLXD báo cáo Văn phòng Chính phủ về việc sản xuất và sử dụng cát nghiền cho bê tông và vữa của Công ty Thiên Nam. Bộ khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư phát triển sản xuất cát nghiền, trong đó có cát nghiền của Công ty CP Thiên Nam, thay thế cát tự nhiên đạt tiêu chuẩn cho bê tông và vữa là cần thiết và phù hợp với Nghị quyết số 46 ngày 9/6/2017 của Chính phủ.

“Đây là doanh nghiệp dũng cảm nắm bắt chủ trương, xu thế kịp thời, phù hợp với thời điểm này. Không chỉ tận dụng được nguồn thải lãng phí mà còn tạo công ăn việc làm, và hơn nữa là chủ động nguồn cát tại chỗ cho các công trình xây dựng. Ngoài ra, Sở Xây dựng cũng vừa phối hợp với ngành tài chính công bố giá sản phẩm cát nghiền nhân tạo của Công ty CP Thiên Nam. Qua đó, giá cát của Thiên Nam thấp hơn so với các loại cát phổ biến trên thị trường từ 15 – 20%, đây là điều kiện tốt để giảm giá thành, chi phí đầu tư xây dựng các công trình trên địa bàn tỉnh. 

Chúng tôi hy vọng từ doanh nghiệp khởi đầu này sẽ mở ra hướng đi mới để nhiều đơn vị nghiên cứu và đầu tư thêm, góp phần mở ra bức tranh chung cho thị trường cát xây dựng tỉnh, có thể hướng tới cả xuất khẩu khi đạt tới yêu cầu, tạo sự phát triển cho ngành vật liệu xây dựng Quảng Ninh” – Phó Giám đốc Sở xây dựng Quảng Ninh Nguyễn Mạnh Tuấn nhấn mạnh.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh, cát nghiền nhân tạo của Công ty CP Thiên Nam đã được sử dụng cho một số công trình trọng điểm như: Dự án cao tốc Hạ Long - Vân Đồn, cao tốc Vân Đồn - Móng Cái... Hiện Công ty CP Thiên Nam đang phối hợp với Công ty CP công nghiệp ô tô nghiên cứu dây chuyền nhà máy sản xuất cát nghiền từ đá cát kết với mục tiêu 90% do Việt Nam chế tạo, sản xuất. Thời gian tới, sau khi nghiên cứu thành công, công ty này sẽ đầu tư thêm một nhà máy mới, nâng công suất sản xuất cát nghiền lên 750 tấn/giờ, phục vụ tốt hơn nhu cầu về cát xây dựng./.

Linh An

.
.
.
.
.
.